Utopische gespletenheid

In dit relatief korte bestek hebben we een impressie gegeven van hoe de elementen van Foucault op elkaar inspelen, vraag stelt zich in hoeverre u deze informatie nuttig en bruikbaar acht in het kader van de maatschappelijke situatie zoals ze zich vandaag voordoet. Kan het doorzien en (h)erkennen van een aantal epistemologsche obstakels de sociale cohesie bevorderen of achten we dit als onmogelijk om andere redenen? We kunnen echter niet ontkennen dat het ontbreekt aan informatie en pasklare remedies, wat weerhoudt ons dan om ze ook in praktijk om te zetten?

Kennis

In hoeverre de hier gedeelde inzichten nieuw zijn voor u kunnen we niet inschatten maar het staat als een paal boven dat kennis belangrijk is. Het ontbreken van kennis over reeds beschikbare opties betekent mogelijkerwijs dat we – onwetend en onbewust – perverse effecten blijven cultiveren. Deze dynamiek is toepasbaar op veel meer zaken dan de schulden van ons voorbeeld, gaande van kleine problemen tot problemen van wereldformaat. Het aanreiken van sociaal innovatieve remedies is één ding, doorstroming naar het collectieve bewustzijn nog een ander. Voor nu kunnen we slechts een mindmap aanbieden om dit proces te faciliteren.

Als interludium flankeren we ons betoog graag met een veelzeggend exploot van de hand van Manuel Castells, het is dan ook geen zaak om het warme wiel opnieuw uit te vinden dan wel reeds beschikbare kennis te elaboreren en valoriseren met als doel ons te verlossen van een soort economie die nog amper deze naam waardig is. Ook in dit exploot mag het element van de omgekeerde effectiviteit transparant zijn.

Systeem

Het eindresultaat van het proces van financiële mondialisering zal misschien zijn dat we in de kern van onze economieën een automaat hebben gecreëerd die in beslissende mate ons leven conditioneert. De grote nachtmerrie van de mensheid – er getuige van zijn hoe machines onze wereld gaan beheersen – lijkt op elk ogenblik werkelijkheid te kunnen worden, niet in de vorm van robots die banen overbodig maken, of grote regeringscomputers die ons dag en nacht bewaken, maar als een elektronisch systeem van financiële transacties. Deze automaat functioneert volgens een eigen logica die niet de logica is van de regels van onze traditionele markt. Overheden, ondernemingen en financiële instellingen hebben vrijwel geen greep op de dynamiek van de door de automaat in beweging gebrachte geldstromen, ondanks hun rijkdom en macht. Toch is een effectieve regulering van de wereldeconomie technisch denkbaar. Het schort niet aan technologie, maar het draait om menselijke (en dus ook om politieke) waarden. Deze menselijke waarden kunnen veranderen, het zijn geen natuurwetten. Dezelfde elektronische netwerken van informationele en financiële stromen kunnen worden afgestemd op andere waarden. (bron)

Gespletenheid

Wat rest is het element van utopische gespletenheid, de premisse hierbij is dat ieder van ons een gelukkig leven wil leiden maar net dat leidt tot allerhande conflicten. De meningen zijn immers verdeeld, net zoals de strategieën om dit geluk te realiseren en te behouden. Het gevolg is dat we in grote mate onze vrijheid inruilen voor gevangenschap waardoor nu net onze gezamenlijke droom aan diggelen geslagen wordt, strijd en tumult ons pijnlijke lot. Op deze manier ontstaat dan ook een tragisch absurde situatie, het ontbreekt werkelijk niet aan oplossingen maar toch blijven we diverse problemen cultiveren alsof het een auto-immuun ziekte betreft. Vooral de manier hoe we daarover denken bepaalt of we hierin gevangen blijven, aandacht en ontvankelijkheid voor bevrijdende alternatieven zijn dan ook primaire voorwaarden om tot een doorbraak te komen. Schema’s kunnen helpen, het is en blijft een menselijke keuze in welke richting we zullen evolueren, een kwestie van kennisdeling, samenwerking, normen, waarden en ethiek.